Pestvogels

PESTVOGELS : VLIEGENDE JUWELEN

Tekst en lay-out  : Jeu Smeets.
Foto’s : azvogelzucht,de   en http://www.studiegroepveldhoven.com Latijn  : Bombycilla garrulus ( L )
Familie: Bombycillidae  ( pestvogels )
Engels : Waxwing
Duits   :  Seidenschwanz

Pestvogels, alleen de Nederlandse naam al is niet om aan te horen. Natuurlijk heeft dat een historische betekenis, maar die is wetenschappelijk al lang achterhaald. Het Duitse  “Seidenschwanz “ en het Engelse “ Waxwing “ zijn natuurlijk totaal verschillend, maar zijn veel lieflijker voor deze mooie kleurrijke vogel die wij hier kennen als een onregelmatige wintergast maar in midden – Europa een jaarlijkse verschijning is. Met zijn grootte van achttien centimeter en vrij fors postuur, kenmerk voor veel dierlijk bestaan uit de koude streken, is het ook geen klein vogeltje te noemen.

Er bestaan twee ondersoorten n.l. de Cederpestvogel en de Japanse pestvogel. Hier zal ik mij beperken tot de Bombycilla garrulus, omdat de andere soorten in gedrag niet veel afwijken, alleen een beetje in  kleur.
0p3tZ9z

Het eigenlijke leefgebied van deze schoonheden zijn het arctische gebied van Scandinavië, Siberië tot aan de zuid –  kust van de Hudsonbaai. Alles bij elkaar geen bescheiden gebied dat in het noorden duidelijk afgebaken wordt door de boomgrens nabij het poolgebied.
Dit gebied kenmerkt zich door de uitgebreide sparren-, lariks-  en berken bossen, veelal met veel ondergroei en dicht aan de Taigarand met veel zompige gebieden en veel water. Dit laatste is hard nodig omdat zich hier veel insecten ophouden die de vogels weer hard nodig hebben voor het grootbrengen van hun jongen.
De pestvogel is alleszins een opvallende verschijning met waanzinnig mooie geel en wit gemarkeerde vleugels voorzien van prachtig rode lakplaatjes. Een verdere kleurbeschrijving zal ik achterwege laten omdat de foto’s voor zich spreken. De pestvogel is een echte kolonievogel die, als hij hier te lande vertoeft, nooit alleen is maar altijd in groeps-verband. Als deze vogels uitwaaieren over west Europa is er vaak sprake van een ware invasie. Veelal wordt dit veroorzaakt door voedselschaarste in midden Europa. Bomen en struiken hebben de neiging eens in een aantal jaren weinig vrucht te produceren en kan er hongersnood  optreden onder vogels en dieren die daarvan moeten leven.
b6dOp9IVogels gaan dan massaal op de wieken op zoek naar betere oorden.
2008 was zo’n jaar waarin beuken, eikels en kastanjes het massaal lieten afweten, in dit geval waarschijnlijk door stevige nachtvorst  in de bloeiperiode waardoor de bloesem bevroren is. Maar toch heb ik nu ik dit schrijf,  half januari 2009, nog geen pestvogel gezien of gehoord.
Enkele jaren geleden waren ze massaal aanwezig en heb  ik diverse malen vrij grote groepen van dichtbij kunnen bekijken. Omdat ze in hun natuurlijke leefomgeving geen kennis maken met mensen laten ze zich vrij dicht benaderen en geven geen tekenen van schuwheid. Als een groepje op de wieken gaat lijkt hun vlucht wel op die van spreeuwen in vrij snelle lange golvende bewegingen.
zALo5aQOok in de broedtijd blijven ze graag met soortgenoten bij elkaar en worden de forse nesten hoog in de bomen gebouwd. De nestbouw wordt vooraf gegaan door een zeer mooi baltsgedrag waarbij het mannetje zich als het ware opblaast en wel dubbel zo groot lijkt als de pop. Ook het aanbieden van voer hoort tot de hofmakerij. De broedtijd ligt zo ongeveer tussen midden juni en half augustus. Voor die tijd is het gewoon te koud en daarna valt de noordelijke herfst al weer in met vrij snel een stevige vrieskou.
21SRALYDe nesten worden gemaakt van berkentwijgjes, grassen, mossen en als het voorhanden is dierlijke haren. De dan volgende 4 tot 6 eieren worden door de pop 13 tot 15 dagen bebroed. De jongen verbrengen 16 tot 19 dagen in het nest en worden daarna nog enige tijd door de ouders verzorgt terwijl ze toch na een paar dagen al zelf op zoek gaan naar eetbare spullen.
Een van de meest opvallendste zaken is wel dat de pestvogel, in tegenstelling tot nagenoeg alle insectenvoerende vogels, zijn prooi doorslikt en daarna de jongen vanuit de krop voert. Uitzonderlijk is dat het popje het nest niet verlaat zowel op eieren als op kleine jongen. De jongen hebben een vrij donkere kleur als ze uit komen en zijn volkomen kaal.
Het zal dus wel met de omgevingstemperatuur te maken hebben in het bijna noordpoolgebied dat het popje zo sterk aan huis gebonden is en door manlief op het nest gevoerd moet worden. Dit voer wordt meestal op de rand van het nest gelegd en door de pop geconsumeerd. Het menu van de pestvogel bestaat in de zomer hoofdzakelijk uit insecten, waarvan muggen wel het grootste bestanddeel zijn. Die zijn ook voldoende aanwezig in de vochtige omgeving van deze vogels. Later als de klimatologische omstandigheden veranderen en de insecten die nog over waren een natuurlijke dood gestorven zijn, wordt overgeschakeld op bessen van diverse soorten. In gevangenschap gedragen pestvogels zich eigenlijk niet veel anders dan in de vrije natuur. Men moet er wel rekening mee houden dat het in wezen koloniebroeders zijn en gemakkelijker tot broeden overgaan als er enige koppels minstens binnen hoor- of zicht afstand  van elkaar in enkele volières zitten.
En, waar een pestvogel ook een hekel aan heeft is extreme warmte of warmte in het algemeen. Een met doorzichtige platen bedekte volière waar de zon door heen schijnt en weinig wind doorheen kan, is een slecht onderkomen voor deze mooie vogels. Fris badwater moet ook doorlopend ter beschikking staan.

Eind mei begint het baltsgedrag en midden juni zijn de eerste eieren te verwachten. Ze bouwen gewillig een nest in enigszins gecamoufleerde draadkorfjes  die voldoende inhoud hebben. Als hoofdvoedsel kan een goed universeelvoer aangevuld  met buffalowormen, pinky’s, bijenlarven, witte meelwormen, wasmotten en krekels dienst doen. Verder mogen bessen en fruit niet ontbreken en ook krenten nemen ze graag tot zich. Op mijn zoektocht naar liefhebbers met kweekervaring kwam ik via – via   op de site http://www.studiegroepveldhoven.com  terecht bij Stefan Swinkels, voorzitter van deze groep zeer speciale kwekers. Deze en meerdere foto’s van hun speciaal kweken zijn op deze site te bewonderen evenals de doelstelling en het programma van deze groep enthousiastelingen in de vogelkweek.

Studiegroep Veldhoven © 2009 Alle rechten voorbehouden.